Những Thói Quen Ăn Uống Sai Lầm Thường Mắc Phải Ngày Tết

Tôi – Tiến sĩ Y học Vân Anh – trong nhiều năm thăm khám cho người bệnh sau mỗi dịp Tết, tôi nhận thấy có một điểm chung: phần lớn các rối loạn tiêu hóa, đầy trướng, mệt mỏi, đau đầu… đều bắt nguồn từ những thói quen ăn uống tưởng chừng rất bình thường.

Ngày Tết là dịp sum họp, nhưng nếu không biết tiết chế, tỳ vị sẽ bị tổn thương nặng nề. Khi tỳ vị suy yếu, khí huyết không sinh đủ, đàm thấp tích tụ, cơ thể sẽ sinh ra hàng loạt triệu chứng khó chịu kéo dài cả sau kỳ nghỉ.

1. “Nhịn bụng” để dành ăn tiệc – hoặc lót dạ bằng hoa quả trước khi uống rượu

Nhiều người có thói quen bỏ bữa trước, chờ tới tiệc mới ăn “cho đáng”. Khi bụng rỗng, tỳ vị không được nuôi dưỡng đều đặn, chính khí suy tạm thời. Đến khi ăn dồn dập, lượng thức ăn nhiều và béo ngậy khiến tỳ vị không kịp vận hóa, sinh trệ khí, đầy bụng, ợ hơi, khó tiêu.

Việc “lót dạ” bằng hoa quả trước khi uống rượu cũng không hẳn tốt. Hoa quả phần nhiều tính hàn, vị ngọt hoặc chua, dễ sinh thấp. Khi gặp rượu – vốn tính nhiệt – sẽ tạo thế hàn nhiệt giao tranh trong trung tiêu, khiến khí cơ rối loạn, dễ sinh buồn nôn, đau đầu, mệt lả.

2. Uống trà đặc ngay sau bữa ăn để “đỡ ngấy”

Trà có tính thanh, vị đắng chát, giúp tiêu thực ở mức độ vừa phải. Nhưng nếu uống trà đặc ngay sau bữa ăn nhiều đạm béo, vị chát sẽ làm khí cơ co lại, cản trở sự vận hóa của tỳ vị.

Lâu dần dễ gây đầy tức, ăn không tiêu, thậm chí làm tổn thương tỳ dương. Người vốn tỳ hư, hay lạnh bụng, đi ngoài lỏng càng dễ mệt mỏi hơn sau Tết vì thói quen này.

3. “Combo hủy diệt”: Rượu bia + dưa hành, kiệu chua

Rượu tính nhiệt, dễ động hỏa, làm khí huyết bốc lên. Dưa hành, kiệu muối chua lại thiên về tính hàn, sinh thấp và kích thích vị khí.

Khi dùng cùng lúc, hàn – nhiệt xung khắc, thấp – nhiệt kết tụ ở trung tiêu, sinh đầy trướng, ợ nóng, đau dạ dày. Với người can khí uất hoặc tỳ vị yếu, tình trạng này còn khiến đầu nặng, người mệt, miệng đắng, ngủ không sâu giấc.

4. Ăn bánh chưng rán vào buổi tối

Bánh chưng vốn đã nặng bụng do gạo nếp tính ấm, dễ sinh trệ. Khi đem rán lên, dầu mỡ càng làm tăng tính béo ngậy, khó tiêu.

Buổi tối là thời điểm dương khí thu lại, tỳ vị hoạt động chậm hơn. Ăn bánh chưng rán lúc này rất dễ sinh tích trệ, sáng hôm sau dậy nặng bụng, miệng nhạt, người uể oải.

5. Uống nước canh hoặc nước lọc liên tục trong bữa ăn

Nhiều người vừa ăn vừa uống nước liên tục. Điều này làm loãng dịch vị, khiến tỳ vị phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa thức ăn.

Lâu ngày, trung khí suy yếu, dễ sinh đầy bụng, ăn kém, người mệt mỏi. Tỳ vị thích “ấm và khô”, không ưa “hàn và thấp”, nên uống quá nhiều nước trong bữa ăn chính là tạo thêm thấp cho cơ thể.

6. Ăn hạt hướng dương, hạt dưa khi bụng đói

Các loại hạt phần nhiều tính béo, nhiều dầu, khó tiêu. Khi bụng đói mà ăn nhiều sẽ làm tỳ vị bị kích thích mạnh, sinh trệ khí và tích thực.

Biểu hiện thường thấy là nóng ruột, cồn cào, sau đó đầy bụng, khó chịu, thậm chí buồn nôn. Người tỳ hư càng dễ bị mệt lả vì hao tổn khí lực.

7. Dùng men tiêu hóa tùy tiện

Nhiều cô bác thấy đầy bụng là tự ý dùng men tiêu hóa. Nhưng lạm dụng lâu ngày sẽ khiến tỳ vị “ỷ lại”, giảm khả năng vận hóa tự nhiên.

Gốc rễ của vấn đề không nằm ở việc thiếu men, mà ở tỳ khí suy hoặc thực tích chưa được giải. Nếu không điều chỉnh ăn uống và sinh hoạt, tình trạng rối loạn tiêu hóa sẽ lặp lại sau mỗi kỳ lễ Tết.

Giữ gìn tỳ vị – Giữ gìn nền tảng sức khỏe

Tỳ vị là gốc của hậu thiên, là nguồn sinh khí huyết. Khi tỳ vị mạnh, cơ thể tự cân bằng, ăn uống ngon miệng, tinh thần nhẹ nhàng. Khi tỳ vị suy, bệnh tật dễ phát sinh.

Ngày Tết vui là điều nên có, nhưng vui trong chừng mực. Ăn vừa đủ, uống điều độ, ngủ nghỉ hợp lý – đó mới là cách để tận hưởng trọn vẹn niềm vui mà vẫn giữ được sức khỏe lâu dài.

Nếu cô bác anh chị đang gặp tình trạng đầy trướng, khó tiêu, mệt mỏi sau Tết hoặc có những triệu chứng bất thường về tiêu hóa, hãy để lại thắc mắc hoặc chia sẻ biểu hiện cụ thể bên dưới, tôi sẽ tư vấn hướng điều chỉnh phù hợp cho từng trường hợp.