Một Số Mẹo Dân Gian Giúp Làm Dịu Dạ Dày Ngày Tết: Cái Nào Nên & Không?

Tết đến, cô bác anh chị nào cũng khó tránh khỏi chuyện ăn uống nhiều hơn ngày thường. Bánh chưng, thịt mỡ, dưa hành, rượu bia… chỉ vài hôm là dạ dày bắt đầu “biểu tình”: đầy bụng, ợ chua, nóng rát, cồn cào khó chịu.

Tôi – Tiến sĩ Y học Vân Anh, hơn 40 năm gắn bó với Y học cổ truyền, nhận thấy nếu biết cách điều chỉnh sớm bằng những mẹo dân gian đơn giản, tỳ vị có thể phục hồi khá nhanh mà không cần lạm dụng thuốc.

Vì sao dạ dày dễ “mệt” trong những ngày Tết?

Tỳ vị chủ vận hóa, ưa ấm, sợ hàn lạnh và quá tải. Khi ăn nhiều đồ béo ngậy, cay nóng, rượu bia, chức năng thăng giáng bị rối loạn, khí trệ sinh thấp nhiệt, gây đầy tức và nóng rát.

Gốc vấn đề nằm ở trung tiêu bị uất trệ. Vì vậy, nguyên tắc xử lý là kiện tỳ, lý khí, tiêu thực, không nên làm mạnh tay.

Những mẹo dân gian NÊN dùng để làm dịu dạ dày

1. Nước sắc vỏ quýt (trần bì nhà trồng)

Vỏ quýt phơi khô trong Đông y gọi là trần bì, thực chất vẫn là vỏ quýt nhưng để lâu giúp tăng khả năng lý khí và táo thấp.

Cách dùng: Lấy khoảng 5–8g vỏ quýt khô (hoặc vỏ của 1 quả quýt tươi), rửa sạch, đun với 400ml nước còn khoảng 250ml. Chia uống 1–2 lần trong ngày, nên dùng sau bữa ăn nhiều đạm mỡ.

Mỗi ngày dùng 1 lần, tối đa 3–5 ngày liên tục khi có biểu hiện đầy bụng.

2. Gừng tươi nướng

Gừng có tác dụng ôn trung, tán hàn, giáng nghịch khí, rất phù hợp khi bụng lạnh, buồn nôn hoặc đau âm ỉ.

Cách dùng: Lấy 3–5 lát gừng tươi (khoảng 5–7g), nướng sơ cho dậy mùi, giã dập, hãm với 200–300ml nước sôi trong 10 phút. Uống ấm, từng ngụm nhỏ.

Chỉ nên dùng 1 lần/ngày, tránh lạm dụng nếu cơ thể đang có biểu hiện nóng trong.

3. Nước củ cải trắng luộc

Củ cải giúp tiêu thực, giáng khí, giảm chướng bụng sau các bữa nhiều thịt cá.

Cách dùng: Lấy 1 củ cải trắng khoảng 200–300g, thái lát, luộc với 500ml nước trong 10–15 phút. Uống phần nước, có thể ăn cả cái.

Dùng 1 lần/ngày trong 2–3 ngày khi có biểu hiện đầy trệ.

4. Lá mơ lông

Lá mơ giúp thanh trệ, hỗ trợ giảm rối loạn tiêu hóa nhẹ.

Cách dùng: Dùng 5–10 lá mơ tươi, rửa sạch, ăn sống kèm bữa ăn hoặc thái nhỏ hấp cách thủy. Không nên dùng quá nhiều trong một lần.

Chỉ dùng khi bụng đầy do ăn quá tải, không dùng kéo dài nhiều ngày liên tục.

5. Cháo hạt sen nấm, rau xanh, canh rong biển

Đây là nhóm món ăn giúp tỳ vị được “nghỉ”, thanh nhẹ trung tiêu, giảm tích trệ.

Cách dùng: Một bát cháo loãng nấu với 20–30g hạt sen, thêm nấm tươi vừa phải. Ăn xen kẽ 1–2 bữa trong tuần giữa các bữa tiệc nhiều đạm mỡ.

Rau xanh và canh rong biển nên có trong khẩu phần mỗi ngày với lượng vừa phải, không ăn quá no.

Những thực phẩm nên hạn chế trong ngày Tết

1. Dưa muối các loại

Dưa muối dễ sinh thấp nhiệt nếu ăn nhiều. Tỳ vị vốn đã yếu trong những ngày ăn uống thất thường, lại thêm vị chua gắt và tính kích thích mạnh sẽ khiến bụng dễ cồn cào, ợ chua.

2. Mứt, nước ngọt

Đồ ngọt nhiều làm sinh thấp, trở ngại vận hóa của tỳ. Ăn quá tay dễ gây đầy bụng, miệng nhớt, nặng người.

3. Rượu bia, cà phê

Rượu bia làm nhiệt tích tụ ở vị, dễ gây nóng rát, đau âm ỉ vùng thượng vị. Cà phê kích thích mạnh, khiến vị khí nghịch lên gây ợ chua, cồn cào.

4. Thịt đông, giò thủ, lạp xưởng, đồ chiên rán

Những món nhiều mỡ béo làm sinh đàm thấp, khiến khí trệ lại ở trung tiêu. Ăn liên tục nhiều ngày, tỳ vị khó mà vận hóa kịp.

Kiêng vừa phải – Đừng tự làm mình áp lực

Tôi vẫn thường nói với bệnh nhân rằng: Tết chỉ có một lần trong năm. Không cần cấm đoán tuyệt đối. Cô bác hoàn toàn có thể ăn, nhưng ăn ít lại.

Mỗi bữa vài miếng cho vui, cho đỡ thèm, ăn cầm chừng chứ không ăn để thỏa mãn. Quan trọng là biết điểm dừng để tỳ vị không bị quá tải.

Dạ dày khỏe hay không phụ thuộc rất nhiều vào sự điều độ. Chỉ cần cô bác hiểu cơ thể mình, biết chọn món phù hợp và giữ chừng mực, Tết vẫn vui mà bụng vẫn êm.

Sức khỏe là vốn quý. Tôi tin rằng với sự chủ động chăm sóc từ những điều nhỏ nhất, cơ thể sẽ luôn cân bằng và nhẹ nhàng bước qua những ngày lễ trọn vẹn hơn.

Nếu cô bác anh chị đang gặp các triệu chứng như đầy bụng, ợ chua, đau thượng vị hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài sau Tết, hãy để lại triệu chứng bên dưới hoặc liên hệ trực tiếp với tôi để được tư vấn kỹ hơn, tránh để tình trạng kéo dài ảnh hưởng đến tỳ vị về sau.