Dược liệu ảnh hưởng đến sức khỏe và kết quả điều trị như thế nào?

Nếu nói đúng bản chất, thì dược liệu trong YHCT cũng giống như nguyên liệu trong bữa ăn vậy. Không phải cứ thần thánh, cũng không phải yếu tố quyết định tất cả — nhưng nó ảnh hưởng nhiều hơn chúng ta nghĩ. Tôi điều trị lâu năm, gặp đủ kiểu bệnh nhân, đủ kiểu nguồn thuốc. Và từ những trải nghiệm đó, tôi rút ra một điều:

Thuốc có tốt hay không, đôi khi chỉ khác nhau ở nguyên liệu được dùng.

Dược liệu – là cái gốc quyết định hiệu quả, chứ không phải lời quảng cáo

Trong Tây y, một viên thuốc đã được chuẩn hóa đến từng miligram. Còn trong Đông y, mỗi vị thuốc là một “sinh thể sống”. Hoạt chất nhiều hay ít, mạnh hay yếu… phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: đất, nước, khí hậu, tuổi cây, thời điểm thu hái, cách chế biến.

Tôi từng về các vùng dược liệu để khảo sát, để nhìn từng cây cỏ mà trong sách chỉ ghi vài dòng. Thực sự, chỉ cần đứng trong vườn thuốc vài phút, cô bác, anh chị sẽ thấy… cây cũng có “sự sống”, có “nhịp thở”, có “linh khí” riêng của nó.

• Một cây đương quy trồng sai vùng đất – hoạt chất giảm gần một nửa.
• Cây ba kích ngâm hóa chất cho tím – uống vào người chỉ thấy mệt và nóng.
• Một vị hoàng kỳ non tuổi – bổ khí không nổi, dùng vào là hoài công.

Chính vì thế, dược liệu tốt không phải là khái niệm mơ hồ, mà là yếu tố then chốt quyết định xem bài thuốc đi đúng hướng hay… trật hướng.

Tôi đã chứng kiến nhiều ca bệnh “đánh mất cơ hội” chỉ vì dược liệu không sạch

Nhiều năm ở Bệnh viện YHCT Trung ương, có những bệnh nhân đến với tôi trong tình trạng cơ thể mệt nặng, gan yếu, da vàng. Khi hỏi kỹ mới biết: họ uống thuốc Nam mua theo cân ngoài chợ.

Và rồi tôi lại xót. Không phải xót vì họ không chữa đúng nơi – mà xót vì họ tin vào Đông y, nhưng lại bị phản bội bởi… chính dược liệu không đủ tư cách gọi là “thuốc”.

Có những loại dược liệu trông đẹp như trong tranh – sáng bóng, màu rực rỡ – nhưng đó là do hóa chất và lưu huỳnh.

Cô bác, anh chị uống vào, cơ thể phải “gồng mình” đào thải. Nên thay vì khỏe lên, lại mệt đi, lại đau thêm.

Tôi luôn tin rằng: Một bài thuốc tốt phải là bài thuốc mà bệnh nhân uống vào, cơ thể cảm nhận được sự thay đổi từng chút một, êm ái – nhẹ nhàng – bền bỉ. Không phải cảm giác mệt lả sau vài ngày uống.

Kinh nghiệm nghề dạy tôi một điều: Dược liệu tốt tự nó mở cánh cửa tự chữa lành

Người xưa có câu “thuốc hay là thuốc giúp cơ thể tự sửa chữa”.

Người thầy thuốc chỉ là người dẫn đường, còn phần lớn hành trình, cơ thể tự làm.

Nhưng cơ thể chỉ tự chữa được khi nó được “tiếp sức” bởi những vị thuốc còn đủ tính – vị – khí – tác dụng.

Tôi quan sát rất nhiều bệnh nhân:

• Người đau dạ dày lâu năm, chỉ cần 7–10 ngày có dược liệu đủ chất đã bắt đầu ngủ yên bụng.
• Người mất ngủ, uống đúng vị hợp tạng, chỉ sau nửa tháng đã giảm hẳn tình trạng trằn trọc.
• Người bị xương khớp, khi thuốc đủ lực, khí huyết lưu thông, họ nói với tôi: “Bác sĩ ơi, chân tôi ấm rồi.”

Những câu nói đó – đối với người thầy thuốc – còn quý hơn mọi giải thưởng.

Vì sao tôi quá khắt khe với dược liệu?

Nhiều bạn trợ lý bác sĩ đôi khi trêu tôi: “Bác sĩ Vân Anh khó tính lắm”. Và tôi không phủ nhận.

• Tôi khó tính, vì tôi biết chỉ cần sơ sểnh một khâu nhỏ, bệnh nhân sẽ là người chịu thiệt thòi.
• Tôi khó tính, vì tôi hiểu mỗi ca bệnh là một cuộc đời – một nỗi khổ tâm – một niềm hy vọng.
• Tôi khó tính, vì tôi hiểu rằng: mình nhận niềm tin của bệnh nhân thì phải trả lại bằng sự chuẩn chỉ tối đa.

Tôi luôn chọn dược liệu như chọn người đồng hành: phải đủ phẩm chất, đủ đạo đức, đủ “nhân tính”. Một vị thuốc kém chất lượng – dù rẻ – tôi cũng không bao giờ dùng.

Đó là nguyên tắc tôi giữ từ khi mới vào nghề, cho đến tận bây giờ.

Kết lại – lời gửi cô bác, anh chị từ kinh nghiệm 40 năm làm nghề

Có nhiều người hỏi tôi: “Dược liệu có thực sự quan trọng đến vậy không bác sĩ?”

Tôi chỉ cười và nói: “Cơ thể cô bác, anh chị đang gửi gắm vào từng vị thuốc. Gửi nhầm, thì cơ thể cũng chịu nhầm.”

Dược liệu tốt không phải dược liệu đắt. Dược liệu tốt là dược liệu thật – sạch – đúng loại – đúng tuổi – đúng quy trình.

Chỉ khi đó, Đông y mới được trả về đúng giá trị của nó: an toàn – sâu – bền – vững.

Nếu cô bác, anh chị đang sử dụng thuốc thảo dược mà băn khoăn, hãy cứ hỏi tôi.

Tôi luôn sẵn sàng chia sẻ, để mỗi người được tiếp cận với Đông y đúng, dược liệu đúng – đó cũng là cách tôi lan tỏa giá trị mà bao năm mình theo đuổi.