Tâm sự nghề y

Trong hơn 40 năm gắn bó với Y học cổ truyền, tôi – Tiến sĩ Y học Nguyễn Thị Vân Anh – có cơ hội tiếp xúc với rất nhiều tri thức dân gian quý giá.
Không ít lần trong quá trình thăm khám, cô bác anh chị kể cho tôi nghe về những bài thuốc đã giúp gia đình mình vượt qua bệnh tật từ nhiều đời trước.

Thế nhưng điều khiến tôi suy nghĩ nhiều là không ít bài thuốc như vậy đang dần biến mất.
Bởi nhiều phương thuốc chỉ được truyền miệng trong một gia đình hoặc một dòng họ, không được ghi chép hay phân tích rõ ràng nên theo thời gian dần bị lãng quên.

Những Giá Trị Quý Bị Bỏ Quên Theo Thời Gian

Trong Đông y, mỗi bài thuốc đều là kết quả của sự đúc kết lâu dài.
Từng vị thảo dược được lựa chọn dựa trên tính vị, công năng và sự phù hợp với tạng phủ trong cơ thể.

Khi phối hợp đúng, các vị thuốc sẽ hỗ trợ lẫn nhau để điều hòa khí huyết, giúp cơ thể khôi phục sự cân bằng vốn có.
Đó chính là điểm tinh tế khiến nhiều bài thuốc dân gian dù đơn giản nhưng lại mang lại hiệu quả đáng ghi nhận.

Nhưng khi bài thuốc chỉ tồn tại dưới dạng truyền miệng, người đời sau rất khó hiểu được vì sao nó lại có tác dụng như vậy.
Theo thời gian, tri thức quý giá ấy dần bị mai một.

Điều Tôi Luôn Trăn Trở Trong Hành Trình Làm Nghề

Trong nhiều năm làm việc tại bệnh viện và nghiên cứu về Đông y, tôi nhận ra rằng việc giữ gìn các bài thuốc dân gian là điều vô cùng quan trọng.
Không phải để tôn vinh một phương thuốc cụ thể, mà để bảo tồn tri thức y học đã được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, việc tiếp cận những bài thuốc này không hề đơn giản.
Nhiều phương thuốc chỉ được truyền lại trong phạm vi rất hẹp, đôi khi phải nhờ đến sự tin tưởng của người giữ bài thuốc thì họ mới sẵn sàng chia sẻ.

Hành Trình Tìm Lại Giá Trị Thật Của Một Bài Thuốc

Khi tiếp cận một bài thuốc dân gian, điều tôi quan tâm đầu tiên không phải là công thức, mà là y lý phía sau.
Tôi cần hiểu vì sao các vị thuốc được kết hợp với nhau và chúng tác động lên khí huyết, tạng phủ như thế nào.

Chỉ khi phân tích được nguyên lý đó, bài thuốc mới có thể được hiểu đúng và ứng dụng một cách phù hợp.
Đó cũng là cách để những tri thức cổ truyền không chỉ tồn tại trong ký ức, mà tiếp tục được gìn giữ cho thế hệ sau.

Giữ Lửa Cho Những Giá Trị Cổ Truyền

Kho tàng Y học cổ truyền Việt Nam rất phong phú, trong đó có nhiều bài thuốc dân gian được hình thành từ kinh nghiệm thực tiễn của cha ông.
Nếu chúng ta không quan tâm gìn giữ, rất nhiều giá trị quý có thể biến mất theo thời gian.

Với tôi, việc nghiên cứu và làm sáng tỏ những bài thuốc ấy là một phần quan trọng trong hành trình làm nghề.
Đó không chỉ là công việc của một thầy thuốc, mà còn là cách để giữ lại tinh hoa của Y học cổ truyền.

Nếu cô bác anh chị đang gặp vấn đề sức khỏe và muốn tôi xem xét kỹ hơn về thể trạng cũng như thể bệnh của mình, cô bác có thể để lại thông tin ở đây. Tôi sẽ dành thời gian đọc và chia sẻ thêm những định hướng phù hợp để cô bác hiểu rõ tình trạng của mình hơn.

Tôi – Tiến sĩ Y học Nguyễn Thị Vân Anh. Trong hơn 40 năm gắn bó với nghề, trong đó có nhiều năm làm việc tại bệnh viện tuyến đầu, tôi đã gặp không ít cô bác anh chị sống chung với bệnh mãn tính suốt nhiều năm. Có người đau xương khớp, có người mất ngủ triền miên, có người mệt mỏi, huyết áp thất thường hay suy giảm sinh lực. Điều khiến tôi trăn trở nhất là nhiều người đã điều trị rất lâu nhưng bệnh vẫn tái đi tái lại.

Qua hàng chục năm khám và điều trị, tôi nhận ra một điều rất quan trọng: chữa bệnh không chỉ là làm cho triệu chứng biến mất. Điều quan trọng hơn là phải tìm được nguyên nhân sâu xa khiến cơ thể mất cân bằng. Nếu chỉ xử lý phần biểu hiện bên ngoài mà không điều chỉnh từ gốc, bệnh rất dễ quay trở lại.

Triệu chứng chỉ là phần “ngọn” của bệnh

Trong thực tế lâm sàng, nhiều người thường chú ý đến những biểu hiện rõ ràng như đau, mất ngủ, chóng mặt, mệt mỏi hay suy giảm chức năng cơ thể. Tuy nhiên những biểu hiện đó chỉ là tín hiệu cảnh báo. Bên trong cơ thể, khí huyết có thể đã suy yếu từ lâu, tạng phủ vận hành không còn điều hòa như trước.

Khi tỳ vị suy yếu, nguồn sinh ra khí huyết giảm sút, cơ thể dễ mệt mỏi và suy nhược. Khi can khí uất trệ, khí huyết lưu thông kém, dễ xuất hiện đau nhức hoặc căng thẳng kéo dài. Khi thận khí suy giảm, sinh lực và sức bền của cơ thể cũng dần yếu đi. Những rối loạn đó tích tụ lâu ngày sẽ hình thành bệnh mãn tính.

Bệnh mãn tính thường hình thành âm thầm qua nhiều năm

Trong nhiều trường hợp, bệnh không xuất hiện đột ngột mà tích tụ từ những mất cân bằng nhỏ trong cơ thể. Ban đầu chỉ là cảm giác mệt nhẹ, ngủ không sâu, ăn uống kém hoặc đau nhức thoáng qua. Nhưng nếu tình trạng này kéo dài mà không được điều chỉnh, khí huyết ngày càng suy giảm, tạng phủ dần bị ảnh hưởng.

Khi cơ thể mất đi sự hài hòa vốn có, bệnh sẽ trở nên dai dẳng. Lúc này nếu chỉ xử lý từng triệu chứng riêng lẻ thì hiệu quả thường không bền vững. Muốn cải thiện lâu dài, cần nhìn tổng thể cơ thể, điều hòa khí huyết và phục hồi sự cân bằng của các tạng phủ.

Điều quan trọng nhất là tìm đúng “gốc bệnh”

Sau nhiều năm làm nghề, tôi luôn tâm niệm rằng mỗi người bệnh đều có một thể trạng và căn nguyên khác nhau. Có người bệnh xuất phát từ khí huyết hư, có người do tạng phủ suy yếu, có người lại do khí trệ, huyết ứ hoặc đàm thấp tích tụ lâu ngày.

Vì vậy việc thăm khám cần nhìn toàn diện, từ sắc diện, thần thái, giấc ngủ, tiêu hóa cho đến sự vận hành của khí huyết trong cơ thể. Khi xác định đúng thể bệnh và căn nguyên, việc điều chỉnh sẽ đi vào đúng gốc rễ. Khi cơ thể dần lấy lại sự cân bằng, các biểu hiện bên ngoài cũng sẽ cải thiện theo.

Trong nhiều năm làm nghề, tôi luôn tin rằng cơ thể con người có khả năng tự phục hồi rất kỳ diệu. Khi khí huyết được nuôi dưỡng, tạng phủ được điều hòa và lối sống được điều chỉnh hợp lý, sức khỏe sẽ dần được cải thiện một cách bền vững.

Nếu cô bác anh chị đang gặp những vấn đề sức khỏe kéo dài, đừng quá lo lắng. Điều quan trọng là hiểu đúng tình trạng của cơ thể mình để có hướng điều chỉnh phù hợp.

Nếu cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình, có thể để lại thông tin ở đây để tôi xem xét kỹ hơn về thể bệnh và chia sẻ thêm hướng điều chỉnh phù hợp.

Cô bác anh chị thân mến, trong hơn 40 năm gắn bó với nghề, điều quý giá nhất mà tôi học được không chỉ là kiến thức về bệnh tật. Điều quan trọng hơn cả là học cách lắng nghe cơ thể con người. Mỗi lần thăm khám, tôi luôn nhận ra rằng cơ thể chúng ta chưa bao giờ “im lặng”, nó luôn gửi đi những tín hiệu rất rõ ràng.

Chỉ tiếc rằng nhiều người trong chúng ta thường bỏ qua những tín hiệu ấy. Đến khi bệnh trở nên nặng hơn thì mới bắt đầu lo lắng tìm cách chữa trị. Chính vì vậy, việc hiểu và lắng nghe cơ thể từ sớm là điều vô cùng quan trọng.

Khi cơ thể bắt đầu “lên tiếng”

Trong quá trình khám chữa cho rất nhiều bệnh nhân, tôi nhận ra rằng bệnh tật hiếm khi xuất hiện một cách đột ngột. Trước đó, cơ thể đã có những biểu hiện báo hiệu như mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, ngủ không sâu giấc hoặc đau nhức âm ỉ ở một vùng nào đó.

Những biểu hiện tưởng chừng nhỏ này thực chất là dấu hiệu cho thấy khí huyết đang vận hành không thuận. Khi khí huyết bị trì trệ hoặc suy yếu, các tạng phủ sẽ không được nuôi dưỡng đầy đủ và từ đó sinh ra bệnh.

Nhiều người thường nghĩ rằng đó chỉ là mệt mỏi thông thường do công việc hay tuổi tác. Nhưng nếu những dấu hiệu này lặp đi lặp lại, đó chính là lúc cơ thể đang cố gắng nói với chúng ta rằng sự cân bằng bên trong đang bị xáo trộn.

Người thầy thuốc học cách đọc tín hiệu của tạng phủ

Mỗi triệu chứng trên cơ thể đều có liên quan đến sự vận hành của tạng phủ. Ví dụ, người hay mệt mỏi, ăn uống kém thường liên quan đến tỳ vị suy yếu. Người mất ngủ, hồi hộp, hay lo nghĩ lại thường liên quan đến tâm huyết không được nuôi dưỡng đầy đủ.

Có người đến khám chỉ than đau đầu hoặc chóng mặt. Nhưng khi quan sát kỹ hơn, tôi nhận ra đó có thể là biểu hiện của khí huyết hư, thận tinh suy hoặc can khí uất kết lâu ngày.

Chính vì vậy, người thầy thuốc không chỉ nghe bệnh nhân kể triệu chứng. Chúng tôi còn quan sát sắc mặt, thần thái, giọng nói và nhiều biểu hiện khác để hiểu được tình trạng bên trong của cơ thể.

Hơn bốn mươi năm làm nghề, tôi nhận ra một điều

Càng làm nghề lâu, tôi càng nhận ra rằng cơ thể con người giống như một hệ thống rất tinh tế. Khi một tạng phủ mất cân bằng, những bộ phận khác cũng sẽ bị ảnh hưởng theo.

Nhiều bệnh nhân đến gặp tôi khi bệnh đã kéo dài nhiều năm. Nhưng khi nhìn lại quá trình trước đó, họ đều nhớ rằng cơ thể đã từng có những dấu hiệu cảnh báo từ rất sớm.

Điều đó khiến tôi luôn nhắc nhở cô bác anh chị rằng đừng xem nhẹ những thay đổi nhỏ của cơ thể. Bởi đôi khi, chỉ một biểu hiện rất nhẹ cũng là tín hiệu cho thấy sự mất cân bằng đang hình thành.

Lắng nghe cơ thể – cách đơn giản để giữ gìn sức khỏe

Chăm sóc sức khỏe không phải chỉ bắt đầu khi chúng ta mắc bệnh. Nó bắt đầu từ việc quan sát cơ thể mỗi ngày, chú ý đến giấc ngủ, sự thèm ăn, mức độ mệt mỏi và trạng thái tinh thần.

Khi cơ thể được nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống điều độ và tinh thần được giữ ổn định, khí huyết sẽ lưu thông tốt hơn. Khi đó, tạng phủ được nuôi dưỡng hài hòa và sức khỏe cũng vì thế mà bền vững hơn.

Sau nhiều năm làm nghề, tôi luôn tin rằng cơ thể con người có khả năng tự điều chỉnh rất tốt nếu chúng ta biết lắng nghe và chăm sóc đúng cách. Chỉ cần cô bác anh chị quan tâm đến những tín hiệu nhỏ mỗi ngày, cơ thể sẽ dần lấy lại sự cân bằng vốn có.

Sức khỏe là tài sản quý giá nhất của mỗi người. Hãy học cách lắng nghe cơ thể mình từ hôm nay, để chúng ta có thể sống khỏe mạnh và an nhiên hơn trong từng ngày.

Cô bác anh chị muốn tôi xem kỹ thể bệnh của mình thì để lại thông tin ở đây. Tôi sẽ dành thời gian đọc và hướng dẫn thêm để cô bác hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình.

Có những người dành cả đời để đi tìm một nơi làm việc tốt. Còn tôi, sau hơn 40 năm gắn bó với Y học cổ truyền, lại chỉ mong tìm được một nơi để được làm nghề bằng cả trái tim.
Và tôi tìm thấy điều ấy ở Đỗ Minh Đường – Nơi hội tụ đủ chữ Tâm – Tài – Đức để tôi được sống đúng với đam mê và lý tưởng nghề nghiệp của mình.

Nhiều cô bác, anh chị vẫn hỏi tôi: Vì sao lại lựa chọn Đỗ Minh Đường? Tôi bảo, bởi với tôi, việc lựa chọn ấy không phải là một bước lùi, mà là một hành trình trở về, trở về với giá trị nguyên bản nhất của nghề y, nơi người thầy thuốc có thể lắng nghe, thấu hiểu, chăm sóc từng người bệnh bằng sự tỉ mỉ và tình thương thực sự.

Đã đi qua nhiều năm tháng công tác, giảng dạy, nghiên cứu, tôi từng được tiếp xúc với rất nhiều mô hình điều trị. Nhưng ít nơi nào khiến tôi có cảm giác “thuộc về” như khi làm việc tại Đỗ Minh Đường cô bác, anh chị ạ.

Bởi nơi đây không chỉ khám chữa bệnh, mà còn là một kho tàng tri thức cổ phương quý giá về YHCT, nơi lưu giữ và phát triển những bài thuốc được sưu tầm, kế thừa qua nhiều thế hệ, vô cùng đáng quý. Mỗi bài thuốc đều có “linh hồn”, bởi nó được nghiên cứu, thử nghiệm, điều chỉnh tỉ mỉ để phù hợp với cơ địa của người Việt hiện nay, chứ không đơn thuần là “sao chép” những phương thuốc cổ xưa.

Tôi vẫn thường nói với đồng nghiệp: “Ở Đỗ Minh Đường, chúng ta không chỉ điều trị bệnh, mà còn cho người bệnh một niềm tin – niềm tin rằng Y học cổ truyền Việt Nam vẫn đang sống, đang phát triển, và hoàn toàn có thể đồng hành cùng y học hiện đại.”

Điều khiến tôi thực sự yên tâm khi làm việc tại đây, đó là Đỗ Minh Đường có hệ thống vườn dược liệu chủ động, nguồn gốc rõ ràng. Tất cả các vị thuốc đều được canh tác, ươm trồng, đạt chuẩn tại các vùng dược liệu chuyên canh. Đó là điều không phải cơ sở nào cũng làm được. Bởi chỉ khi chủ động được nguồn dược liệu sạch, chúng ta mới chủ động được chất lượng và an toàn cho người bệnh.
Và tôi tin, điều ấy cũng chính là nền tảng để Y học cổ truyền Việt Nam phát triển bền vững.

Tôi may mắn khi được đồng hành cùng những người thầy, người đồng nghiệp có tâm

Tại Đỗ Minh Đường, tôi được làm việc cùng nhiều lương y, bác sĩ, trong đó có lương y Đỗ Minh Tuấn – người kế thừa đời thứ 5 của dòng họ Đỗ Minh, cũng là người tôi thực sự nể phục vì cái tâm và tầm nhìn đối với nghề.
Lương y Tuấn luôn giữ được sự chuẩn mực, cẩn trọng trong từng khâu khám – kê đơn – bốc thuốc, nhưng lại rất cởi mở trong việc tiếp thu, cải tiến để các bài thuốc vừa đảm bảo tính cổ truyền, vừa phù hợp với cuộc sống hiện đại.

Tôi học được từ lương y Tuấn sự tận tụy, nhẫn nại khi đồng hành cùng bệnh nhân trong từng giai đoạn điều trị. Qua đó, tôi thấy lại hình ảnh của người thầy thuốc chân chính – người đặt chữ “Tâm” lên trên mọi lợi ích.

Niềm vui lớn nhất của tôi chính là sự thay đổi trong ý thức người bệnh

Một điều khiến tôi rất vui nữa, đó là đa số cô bác, anh chị đến đây đều đã có niềm tin và hiểu biết nhất định về Y học cổ truyền.
Cô bác, anh chị đến không chỉ để “uống thuốc cho khỏi”, mà còn để tìm lại sự cân bằng trong cơ thể, tìm về lối sống thuận tự nhiên.

Khi chia sẻ về nguyên nhân bệnh, nguyên lý điều trị, cô bác, anh chị hiểu rất nhanh, hợp tác và kiên trì thực hiện phác đồ. Tôi vẫn nói với học trò của mình rằng: “Người bệnh mà đã hiểu bệnh, tin thuốc, tin thầy, thì coi như ta đã có 50% hiệu quả điều trị rồi.” Và chính điều ấy làm nên giá trị mà tôi luôn tìm kiếm trong nghề y.

Ở tuổi này, tôi không chẳng tìm kiếm danh tiếng hay hào nhoáng. Điều tôi mong là mỗi ngày được lắng nghe b,ệnh nh,ân kể chuyện, bắt mạch, kê đơn, bốc th,uốc và thấy cô bác, anh chị khỏe lên từng ngày.

Tôi thấy mình may mắn khi được làm điều đó tại Đỗ Minh Đường, một nơi hội tụ đủ cái tâm, cái tầm và giá trị thật của Y học cổ truyền Việt Nam. Nếu ai hỏi tôi rằng, tại sao tôi lại chọn gắn bó với nơi này? Tôi xin được trả lời lý do rất đơn giản thôi, bởi tôi được làm chính mình – một người thầy thuốc yêu nghề, yêu bệnh nhân, và tin vào sức mạnh của Y học cổ truyền Việt Nam.

Nay tôi đọc được bình luận này. Thực sự rất buồn. Không chỉ buồn vì bị xúc phạm, mà còn buồn cho một cách nhìn còn quá đơn giản về nghề y trong thời đại này.

BÁC SĨ KHÔNG CHỈ CHỮA BỆNH TRONG PHÒNG KHÁM

Hơn 40 năm làm nghề, từ bác sĩ điều trị tại Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương, đến Trưởng khoa Nội, rồi làm công tác chuyên môn, giảng dạy, tôi hiểu rất rõ một điều: Chữa bệnh không chỉ là ngồi trong phòng khám, viết đơn thuốc.

Trong Y học cổ truyền, người ta gọi đó là “trị vị bệnh” – chữa khi bệnh còn chưa phát hay ông cha ta thường nói : Phòng bệnh hơn chữa bệnh.

Và muốn làm được điều đó, người bác sĩ phải nói – phải chia sẻ, phải hướng dẫn người dân biết cách phòng bệnh, hiểu cơ thể mình, hiểu vì sao mình mệt, mất ngủ, đau dạ dày hay viêm xoang.

Ngày xưa, thầy thuốc đi khắp làng giảng giải cho dân; ngày nay, mạng xã hội chính là “sân đình mới” để tôi tiếp tục làm điều đó.

Giải thích cho người dân hiểu cơ thể mình, hiểu vì sao mình đau dạ dày, mất ngủ, viêm xoang, thoái hóa; hiểu thói quen nào đang làm hỏng sức khỏe; hiểu khi nào cần đi khám, khi nào không được tự ý dùng thuốc.

Đó cũng là chữa bệnh, chỉ khác ở chỗ: tôi không cầm bút kê đơn, mà dùng lời nói và tri thức để phòng bệnh cho hàng nghìn người cùng lúc.

“RẢNH” HAY LÀ CHẤP NHẬN LÀM VIỆC KHÓ?

Có người nghĩ: Lên mạng nói nhiều như vậy chắc là rảnh. Sự thật không hẳn như vậy.

Các buổi ghi hình, chia sẻ đều được sắp xếp theo lịch, có ê-kíp hỗ trợ, quay tập trung. Một buổi có thể ghi lại rất nhiều nội dung, sau đó được cắt chỉnh đăng dần. Thời gian còn lại của tôi vẫn dành cho khám bệnh, hội chẩn, nghiên cứu, giảng dạy.

Nếu chỉ muốn “rảnh”, có lẽ tôi đã chọn im lặng từ lâu. Bước lên mạng để nói những điều tử tế, chuẩn xác về y khoa – trong một môi trường đầy tin giả và thông tin sai lệch – không phải là việc nhẹ nhàng.

Mỗi câu nói đều phải cân nhắc, mỗi thông tin đều phải chịu trách nhiệm, mỗi lời khuyên đều phải dựa trên chuyên môn và kinh nghiệm thực tế.

Tôi không xem đó là “tào lao”. Tôi xem đó là một phần trách nhiệm của mình với cộng đồng, khi đã may mắn được đào tạo bài bản và đi cùng người bệnh suốt mấy chục năm.

Mạng xã hội bây giờ có quá nhiều thông tin sai, những mẹo chữa bệnh vô căn cứ, những lời khuyên thiếu hiểu biết đang khiến người dân hoang mang, lạc hướng.

Và nếu những người làm nghề thật, có chuyên môn thật, lại chọn im lặng vì sợ bị công kích, sợ bị nói “tào lao”, thì xin hỏi – ai sẽ lên tiếng để nói điều đúng, điều lành cho cộng đồng này?

Điều này tôi đã thấy và không chấp nhận được. Vì khi tri thức bị bóp méo, đạo đức bị thử thách, thì im lặng cũng là một cách đồng lõa với sai lầm.

Chặng đường phía trước của tôi chắc chắn sẽ gặp khó khăn, vẫn sẽ có những đặt điều. Nhưng mong cô chú anh chị, nếu ai đã tin tưởng tôi thì cứ vững tâm. Bác sĩ Vân Anh đã và đang nỗ lực hết mình bằng cả Y TÂM – Y THUẬT.